Sau biến cố lịch sử 1975, cuộc sống nhiều đảo lộn trong đời tôi. Đầu tiên là mất mát. Bao nhiêu sách vở tích lũy mười mấy năm dạy học bằng đồng lương khiêm tốn của giáo viên, tôi phải xé bỏ, dùng làm củi đun nước, nấu cơm ròng rã ba tháng mới hết. Các sách sử địa, văn học, triết lý, giáo dục, ngữ học… bằng tiếng Pháp, tiếng Anh, tiếng Việt đều chung số phận thay củi lửa, nhưng tôi liều lĩnh giữ lại vài quyển sách của quý thầy và các bạn đồng nghiệp để ghi những kỷ niệm trong đời dạy học của mình. Bài viết nầy ghi lại một trong những dấu vết lúc tôi dạy học ở trường trung học Nông Lâm Súc Bảo Lộc.

Khoảng năm 1969-70, thầy Thái Công Tụng đi công tác ở Bảo Lộc, có ghé trường NLS BL. Tôi gặp Thầy khi đến Viện Khảo cứu nông nghiệp một vài lần để tham khảo tài liệu.

Hôm Thầy đến Bảo Lộc, vào phòng Giám học có treo bản đồ thổ nhưỡng Miền Nam, Thầy kéo tôi đến gần bản đồ và chỉ màu sắc xanh nâu tím đỏ vàng… hình như thử kiến thức của tôi:

-Anh Lang học cái nầy với ai?

-Dạ thưa Thầy, trước đây học ở đại học sư phạm với Thầy Teulières.

Với kiến thức cơ bản, khi học chứng chỉ Địa lý đại cương ở Đại học Văn khoa để lấy bằng cử nhân giáo khoa Sử-Địa, kỳ thi cuối năm lại là đề thổ nhưỡng học của Thầy Thái Công Tụng.

Sau nầy qua vài lần gặp Thầy, Thầy động viên tôi:

-Nếu anh Lang đi cao học địa lý về thổ nhưỡng thì tôi sẵn lòng làm patron. Trong thời gian rỗi rảnh, anh Lang chịu khó đọc sách thổ nhưỡng và tập tìm hiểu vùng Bảo Lộc…

Vài câu ngắn đó lại là động lực thúc tôi say mê đọc sách thổ nhưỡng ở thư viện trường và còn  can đảm commande sách ở Pháp. Nay tôi còn giữ quyển Dictionnaire des sols với biên nhận thư bảo đảm. Tôi đến Nha Địa dư ở Đà Lạt mua riêng cho mình bản đồ Thổ nhưỡng và tài liệu kèm theo để nghiên cứu.

Các sách Pédologie của Pháp lưu trữ ở thư viện trường là những tài liệu cơ bản nhưng thí dụ minh họa thì ở đâu đâu của Pháp.  Quyển “Hiện Trạng và Triển Vọng Trong Xử Dụng Đất Đai Tại Miền Nam Việt Nam” của Thầy Thái Công Tụng giúp tôi những kiến thực tế hơn. Năm sau (1971) quyển "Thổ Nhưỡng Học Đại Cương" của Thầy Thái Công Tụng (nhà xuất bản Lửa Thiêng phát hành) giúp tôi sử dụng chính xác từ ngữ khoa học nầy, khi về Nha Học vụ Nông Lâm Súc tham gia biên soạn Thuật ngữ NLS (Anh-Pháp-Việt).

Hiển nhiên quyển Thổ Nhưỡng Học của Thầy Thái Công Tụng nằm liền với các tài liệu kỷ niệm của tôi.

Khoảng thập niên 80 của thế kỷ trước, tôi được cử về Trường Dạy nghề Bảo Lộc (Nông Lâm Súc Bảo Lộc đổi tên sau 1975) để bồi dưỡng sư phạm cho giáo viên, tôi biếu Trường bản đồ thổ nhưỡng của Moormann. Nhân dịp ấy tôi gặp lại một số đồng nghiệp cùng làm việc trước 1975: bác Nhung, bác Hiển, bác Nhất… thầy Kính, thầy Thiện, thầy Tho… cô H. Nhung… và nhiều người nữa tôi không nhớ tên, do tuổi già trí nhớ kém…

Sau nầy thỉnh thoảng nhớ Bảo Lộc, tôi lấy sách ra xem, thật ra chỉ lật lật các trang mà hồn đâu đâu… không biết bây giờ Thầy Thái Công Tụng đang ở đâu…

Em cầu nguyện Thầy sống thọ và gia đình an khang…

Châu Kim Lang